Analizus ile Veri Kazıma: YÖK Tez, TR Dizin ve OpenAlex'ten Literatür Toplama

Literatür Taramasında Veri Kazıma (Scraping) Nedir?

Tez veya makale yazarken araştırmacıların en çok vaktini ve enerjisini alan aşama şüphesiz literatür taramasıdır. Belirli bir konuda yazılmış makaleleri veya tezleri tek tek aramak, başlıklarını kopyalamak, özetlerini okumak ve bu verileri bir Excel dosyasına elle işlemek haftalar sürebilir. Veri kazıma (web scraping), herkese açık kaynaklardaki bu bilgilerin yazılımla sistematik biçimde toplanmasıdır. Analizus, YÖK Ulusal Tez Merkezi, TR Dizin ve OpenAlex için bu işi kod yazmadan yapmanızı sağlayan araçlar sunar.

YÖK Tez Arama ve Tarama Aracı →

Türkiye'de yazılmış lisansüstü tezlerin resmî kaynağı olan YÖK Ulusal Tez Merkezi, bibliyometrik çalışmalar ve alan taramaları için zengin bir havuzdur; ancak sonuçları toplu olarak dışa aktarma imkânı sunmaz. Analizus'un YÖK Tez aracı ile:

• Anahtar kelime, yazar veya danışmana göre arama yapıp eşleşen tezlerin künyelerini (yazar, danışman, yıl, üniversite, enstitü, tür, konu) listeleyebilirsiniz.
• Tezlerin Türkçe ve İngilizce özetlerini künyeyle birlikte alabilirsiniz.
• Sonuçları Excel (.xlsx) veya TXT olarak indirip SPSS, R veya Python'a aktarabilirsiniz.

Ücretsiz kullanımda toplam sonuç sayısını ve en yeni kayıtları görürsünüz; tüm sonuç listesine ihtiyaç duyarsanız sipariş oluşturabilirsiniz.

YÖK Tez Aracını Kullan →

TR Dizin Makale Arama Aracı →

TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yönetilen TR Dizin, Türkiye merkezli ulusal hakemli dergilerin dizinidir; doçentlik başvuruları ve yerel literatür taramaları için temel kaynaklardan biridir. Analizus'un TR Dizin aracı ile:

• Başlık, özet, yazar ve anahtar kelime alanlarında gelişmiş arama yapıp makalelerin başlık, özet, yazar, kurum ve dergi bilgilerini listeleyebilirsiniz.
• Bir konunun yıllara göre nasıl geliştiğini incelemek (trend ve frekans analizi) için ham veri setinizi oluşturabilirsiniz.

TR Dizin Aracını Kullan →

OpenAlex ile Uluslararası Literatür →

OpenAlex, 240 milyondan fazla akademik yayını kapsayan, verileri CC0 lisansıyla herkese açık bir bibliyografik veri tabanıdır ve Web of Science ile Scopus'a ücretsiz bir alternatif olarak kullanılmaktadır. Analizus'un OpenAlex aracı ile:

• Makale, kitap ve bildirilerin üst verilerini başlık, yazar, dergi, kurum ve yıl gibi alanlarda arayabilirsiniz.
• Atıf sayılarını sonuç listesinde görebilir; h-indeks ve ortalama atıf gibi metriklere Bibliometrik Analiz raporuyla ulaşabilirsiniz.
• VOSviewer veya CiteSpace gibi programlarda ağ analizi ve ortak yazarlık çalışmaları için veri setinizi hazırlayabilirsiniz.

OpenAlex Aracını Kullan →

Analizus Veriyi Nasıl Toplar? Sınırlı ve Amaca Yönelik Kazıma

Analizus veri kazıma yapar; ancak bunu sınırlı ve amaca yönelik biçimde yapar. Temel ilkelerimiz şunlardır:

• Yalnızca herkese açık bilgiler: Kaynakların herkese açık arama arayüzlerinde görünen künye ve özet bilgileri toplanır; giriş gerektiren alanlara erişilmez.
• Tam metin toplu indirilmez: Tezlerin ve makalelerin tam metinleri (PDF) toplanmaz; tam metne erişim kaynak kurumun kuralları ve yazarın izinleri çerçevesinde kalır.
• Kaynağa yük bindirilmez: İstekler arasında bekleme süresi bırakılır; kaynak yoğunluk bildirirse istekler yavaşlatılır.
• Resmî arayüz varsa o kullanılır: OpenAlex verileri resmî API üzerinden, TR Dizin verileri TR Dizin'in herkese açık arama arayüzü üzerinden alınır.

Toplanan Veriyle Ne Yapılır? Metinsel Analizler

Amaç ham veriyi biriktirmek değil, bir araştırma sorusuna yanıt üretmektir. YÖK Tez sonuçları üzerinden çalışan Tez Analizi raporu, tezlerin künye ve özetlerinden yola çıkarak şu analizleri üretir:

• Yıllara ve tez türüne göre dağılım, üniversitelere göre üretkenlik
• Anahtar kelime analizi (TF-IDF) ve kelime bulutu
• Konu modelleme (LDA) ile öne çıkan araştırma temaları
• Araştırma konunuza en çok benzeyen tezlerin listesi

Bu analizler tam metne değil, künye ve özetlere dayanır; bu nedenle bir alanın genel görünümünü çıkarmak için uygundur. Tam metin üzerinde içerik analizi veya nitel bir çalışma planlıyorsanız proje talebi oluşturarak uzman desteği alabilirsiniz.

Tezde Nasıl Yazılır (APA Formatı)

Bibliyometrik bir tez veya sistematik derleme (systematic review) yazıyorsanız, veriyi nasıl elde ettiğinizi yöntem bölümünde açıkça belirtmelisiniz. Örnek:

"Bu araştırmanın veri seti, [tarih] tarihinde Analizus araçları kullanılarak oluşturulmuştur. Belirlenen anahtar kelimeler çerçevesinde YÖK Ulusal Tez Merkezi ve OpenAlex veri tabanlarından ilgili eserlerin üst verileri (başlık, yazar, yıl, özet ve kurum bilgileri) toplanmış ve Excel formatında dışa aktarılmıştır."

OpenAlex verisi için kaynak göstermek isterseniz: Priem, J., Piwowar, H., & Orr, R. (2022). OpenAlex: A fully-open index of scholarly works, authors, venues, institutions, and concepts. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2205.01833

Verileri Yorumlarken Dikkat Edilecekler

Her kaynağın kapsamı ve güncelleme sıklığı farklıdır: TR Dizin yalnızca dizinlediği dergileri, OpenAlex ise kendi indekslediği kaynakları kapsar; bazı kayıtlarda özet veya atıf bilgisi eksik olabilir. Sayıları yorumlarken verinin hangi kaynaktan ve hangi tarihte alındığını not edin; bulgularınızı bu sınırlılıkla birlikte raporlayın.

Sonuç

Veri kazıma, literatür taramasının zaman alan kısmını kısaltır; doğru kullanıldığında araştırmacıya alanın genel resmini görme imkânı verir. Analizus bu işi herkese açık kaynaklarla sınırlı, kaynağa saygılı ve şeffaf biçimde yapar; toplanan veriyi künye ve özet düzeyinde metinsel analizlere dönüştürür.

Kaynakça:

Priem, J., Piwowar, H., & Orr, R. (2022). OpenAlex: A fully-open index of scholarly works, authors, venues, institutions, and concepts. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2205.01833

TÜBİTAK ULAKBİM. TR Dizin. https://trdizin.gov.tr

Yükseköğretim Kurulu (YÖK). Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr