Likert Ölçeğine Hangi İstatistik Testi Uygulanır?
PhD
Likert Ölçeğine Hangi İstatistik Testi Uygulanır?
Anketinizde "1-Kesinlikle Katılmıyorum … 5-Kesinlikle Katılıyorum" şeklinde bir Likert ölçeği kullandınız. Şimdi hangi testi uygulayacaksınız? Bu soru onlarca yıldır metodoloji tartışmalarının merkezinde yer almaktadır. Doğru cevap, ölçeğin nasıl ele alındığına bağlıdır; bu yazıda iki yaklaşımı ve pratik karar rehberini bulacaksınız.
İki Temel Yaklaşım
Yaklaşım 1 — Ordinal (sıralı) veriymiş gibi davranmak: Her madde ayrı ayrı analiz edilir, parametrik olmayan testler tercih edilir. Tek maddelik sorularda önerilir.
Yaklaşım 2 — Sürekli (interval) veriymiş gibi davranmak: Birden fazla madde toplanarak alt boyut skoru elde edilir ve parametrik testler kullanılır. Güvenilirliği (α ≥ .70) kanıtlanmış çok maddelik ölçeklerde yaygın kabul görür.
Karar Tablosu
| Durum | Önerilen Test | Gerekçe |
|---|---|---|
| Tek madde, 2 grup karşılaştırma | Mann-Whitney U | Ordinal + küçük örneklem |
| Tek madde, 3+ grup karşılaştırma | Kruskal-Wallis | Ordinal + çok grup |
| Çok madde (ölçek), 2 grup, normal dağılım var | Bağımsız t-Testi | Interval + parametrik |
| Çok madde (ölçek), 3+ grup, normal dağılım var | ANOVA | Interval + parametrik |
| Çok madde (ölçek), normal dağılım yok | Mann-Whitney U / Kruskal-Wallis | Normallik sağlanmıyor |
| İki ölçek arasındaki ilişki | Pearson / Spearman Korelasyon | Ölçek türüne göre seçin |
Normallik Kontrolü Zorunlu mu?
Ölçek toplam puanı için normallik kontrolü yapılmalıdır. Shapiro-Wilk (N < 50) veya Kolmogorov-Smirnov (N ≥ 50) testleri kullanılabilir. p > 0.05 ise parametrik teste geçebilirsiniz; p ≤ 0.05 ise veya histogram çarpık görünüyorsa parametrik olmayan testi tercih edin.
Tezde Nasıl Yazılır?
"Veriler Likert tipi (1–5) ölçekle toplanmış olup her alt boyut için madde ortalamaları hesaplanmıştır. Shapiro-Wilk normallik testi sonucunda alt boyut puanlarının normal dağılım gösterdiği belirlenmiş (p > .05) ve gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi uygulanmıştır."
Normallik testinizi yapmak için → Analizus Normallik Testi aracını kullanın.
Kaynakça:
Norman, G. (2010). Likert scales, levels of measurement and the "laws" of statistics. Advances in Health Sciences Education, 15(5), 625–632.
Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage.