ANOVA mı Mann-Whitney mi? Hangisini Seçmeliyim?
PhD
ANOVA mı Mann-Whitney mi? Hangisini Seçmeliyim?
Gruplar arasındaki farkı incelerken bir araştırmacının aklına genellikle en popüler iki test olan ANOVA ve Mann-Whitney U testleri gelir. Ancak bu iki test aslında aynı amaca hizmet etmez ve birbirinin doğrudan alternatifi değildir. Değişkenlerinizin yapısı ve grup sayınız, bu iki testten hangisini seçeceğinizi kesin çizgilerle belirler.
Kısa Tanım: Testlerin Temel Özellikleri
ANOVA (Varyans Analizi): Üç veya daha fazla bağımsız grubun ortalamaları arasında anlamlı fark olup olmadığını test eden parametrik bir yöntemdir. Normal dağılım gerektirir.
Mann-Whitney U Testi: Sadece iki bağımsız grubun sıralamalarını karşılaştıran non-parametrik bir testtir. Veriler normal dağılmadığında bağımsız örneklem t-testinin yedeği olarak kullanılır.
Seçimi Belirleyen 2 Altın Kural
- Bağımsız Değişkeninizde Kaç Grup Var? Grup sayısı tam olarak 2 ise ANOVA kullanamazsınız. Grup sayısı 3 veya daha fazla ise Mann-Whitney U testi kullanamazsınız.
- Veriler Normal Dağılıyor mu? 3+ grup varsa ve normal dağılıyorsa → ANOVA. 3+ grup varsa ve normal dağılmıyorsa → Kruskal-Wallis H Testi (Mann-Whitney U değil!).
Örnek Senaryo ile Karşılaştırma
| Araştırma Sorusu | Grup | Normallik | Doğru Test |
|---|---|---|---|
| Kadın ve erkeklerin (2 grup) gelir düzeyleri arasında fark var mıdır? | 2 | Sağlanmamış | Mann-Whitney U |
| İlkokul, lise ve üniversite mezunlarının (3 grup) yaşam tatminleri arasında fark var mıdır? | 3 | Sağlanmış | Tek Yönlü ANOVA |
| İlkokul, lise ve üniversite mezunlarının (3 grup) yaşam tatminleri arasında fark var mıdır? | 3 | Sağlanmamış | Kruskal-Wallis H |
Tezde Nasıl Yazılır (APA Formatı)
"Eğitim durumu değişkeninin 3 alt gruptan oluşması ve bağımlı değişken olan tükenmişlik puanlarının normal dağılım varsayımını (Shapiro-Wilk p > .05) karşılaması nedeniyle gruplar arası farklılıkların incelenmesinde Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır."
Grup karşılaştırmalarınızı saniyeler içinde yapmak için → Analizus ANOVA aracını kullanın.
Kaynakça:
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
Pallant, J. (2020). SPSS survival manual. Routledge.